سرگیجه وضعیتی خوش خیم(BPPV) + علت ، علائم و درمان

سرگیجه وضعیتی خوش خیم(BPPV) + علت ، علائم و درمان

27 مارس 2021

سرگیجه وضعیتی خوش خیم (BPPV) + علت، علائم و درمان

 

علائم سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم ودرمان آن

شاید کمتر کسی در دنیا ادعا کند که تا به حال در طول عمرش سرگیجه را تجربه نکرده است. همه ما در طول زندگی مان یک یا چند بار سرگیجه هایی را تجربه کرده ایم که گاهأ شکل آنها با یکدیگر متفاوت بوده است. گاهأ احساس کرده ایم زمین و وسایل اطراف به دور ما می چرخند و گاهی برعکس، ما به دور آنها می چرخیم. گاهأ نوعی سرگیجه شبیه حس سقوط از ارتفاع را تجربه کرده ایم و گاهی حتی در خواب دچار آن شده ایم.

همه ی اینها انواع مختلفی از سرگیجه هستند که هرکدام ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند اما آنچه که در این مقاله مد نظر ماست، سرگیجه وضعیتی خوش خیم یا همان BPPV است که بررسی علل، پیشگیری و درمان آن می پردازیم.

سرگیجه وضعیتی خوش خیم(BPPV)

 

سرگیجه وضعیتی خوش خیم BPPV چیست؟

شکایت بیماران مبتلا به سرگیجه وضعیتی خوش خیم معمولا به این شکل است که می گویند: هنگام تغییر وضعیت سر، مثلا چرخاندن ناگهانی سر به اطراف و یا پهلو به پهلو شدن در هنگام خواب دچار سرگیجه می شوند. این تجربه از سرگیجه شاید شایع ترین و متداول ترین شکل سرگیجه در افراد باشد که محققان آن را سرگیجه وضعیتی خوش خیم می نامند. این سرگیجه معمولا در اثر جابجایی ذرات موثر در حفظ تعادل که در گوش داخلی وجود دارند و وارد شدن آنها به کانال های تعادلی اتفاق می افتد.

 

علل بروز سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم

بطور کلی گوش داخلی انسان شامل دو بخش شنوایی و تعادلی است. بخش شنوایی مربوط به پردازش های صوتی و ارسال سیگنال به مغز است و بخش تعادلی کارهای مربوط به تعادل و توازن بدن را انجام می‌دهد.

در هنگام ابتلا به سرگیجه وضعیتی خوش خیم، ذرات کربنات کلسیم که در بخش لابیرنت غشایی سیستم تعادلی قرار دارند از جای خود جابجا شده و سمت مجازی نیم دایره حرکت می‌کنند. در مجاری نیم دایره، حرکت مایعات درون آنها را مختل کرده و منجر به ارسال سیگنال های جدیدی از مجاری به مغز می شوند. جابجایی ذرات کربنات کلسیم در لابیرنت غشایی می‌تواند بدلیل تغییر وضعیت ناگهانی سر و یا غلتیدن در خواب اتفاق بیوفتد.

 

 

انواع سرگیجه وضعیتی

سرگیجه وضعیتی بدخیم:

درباره سرگیجه وضعیتی بدخیم در هیچ منبع موثقی اطلاعات وجود ندارد و سرگیجه وضعیتی فقط از نوع خوش خیم در افراد اتفاق می افتد.

 

 

سرگیجه وضعیتی خوش خیم یا BPPV:

شایع ترین نوع سرگیجه در افراد که معمولا در اثر جابجایی ذرات موثر در حفظ تعادل(بلور های کربنات کلسیم)  که در گوش داخلی وجود دارند و وارد شدن آنها به کانال های تعادلی اتفاق می افتد.

علائم سرگیجه وضعیتی

علائم سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم

علائم و نشانه های سرگیجه وضعیتی خوش خیم در افراد مختلف میتواند به شکل های مختلفی نمود پیدا کند و طول مدت علائم نیز در افراد بین چند دقیقه تا چند روز متفاوت است. بطور کلی علائم سرگیجه وضعیتی خوش خیم را میتوان سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ، ناتوانی در حرکت بصورت مستقیم و از بین رفتن تعادل بدن، تاری دید و مشکلات بینایی عنوان کرد که شدت و مدت زمان آن در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد.‌

 

در طول دوره حمله سرگیجه وضعیتی خوش خیم چه اتفاقی می افتد؟

در ابتدای مقاله نیز اشاره کردیم که در هنگام بروز سرگیجه وضعیتی خوش خیم، ذرات کربنات کلسیم موجود در بخش لابیرنت غشایی سیستم تعادلی از جای خود کنده شده و به سمت مجازی نیم دایره حرکت می کنند. با این کار، روند عادی حرکت مایعات در مجاری نیم دایره را مختل کرده و سیگنال های ارسالی از آن به مغز را تغییر میدهند. سیگنال های ارسالی نیز باعث القای سرگیجه در بدن انسان خواهند شد.

علت سرگیجه وضعیتی

چه کسانی به سرگیجه وضعیتی خوش خیم مبتلا می شوند؟

بطور کلی شیوع سرگیجه وضعیتی خوش خیم در زنان بیشتر از مردان و در سالمندان بیشتر از کودکان و جوانان می باشد. افراد با سابقه ی ابتلا به دیابت، کم خونی و پوکی استخوان بیشتر در معرض ابتلا به سرگیجه خوش خیم وضعیتی می باشند. همچنین وجود سابقه ی ضربه به سر نیز با ابتلا به سرگیجه وضعیتی خوش خیم در ارتباط است.

گاهأ، سرگیجه وضعیتی خوش خیم بدون دخالت هیچ عامل خارجی و صرفأ بعلت روند پیری و افزایش سن رخ می دهد.

 

تشخیص سرگیجه وضعیتی خوش خیم یا بی پی پی وی

بطور معمول پزشک پس از تاریخچه گیری و بررسی ظاهری گوش، از روش های پیشرفته تر برای بررسی عملکرد گوش، سر و چشم ها استفاده می کند که از جمله این روش ها میتوان به MRI، ویدیو نیستاگموگرافی یا همان VNG و آزمون Dix_hallpike اشاره کرد. آزمون دیکس هالپایک جهت بررسی سرگیجه و نیستاگموس چشمی، آزمون VNGجهت بررسی حرکات چشم و MRI  توسط بررسی عملکرد سر و گوش انجام می‌شود‌.

درمان سرگیجه وضعیتی

عوارض سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم

سرگیجه وضعیتی خوش خیم نوعی احساس کاذب چرخش محیط اطراف در فرد است که معمولا به دنبال تغییر ناگهانی وضعیت سر و یا پهلو به پهلو شدن در هنگام خواب اتفاق می افتد. سرگیجه حاصل از آن دائمی نیست و معمولا بین چند دقیقه و نهایتا چند روز طول خواهد کشید. مدت زمان رخ داد سرگیجه قطعا برای فرد آزار دهنده خواهد بود ولی همانطور که از نام آن پیداست، خوش خیم بوده و میتوان آن را کنترل کرد اما موضوع مهمی که باید به آن توجه کرد این است که در هنگام بروز سرگیجه، امکان ایجاد عدم تعادل در فرد بالا رفته و این اتفاق ممکن است باعث سقوط فرد از ارتفاع شود. همچنین، فردی که یکبار به چنین سرگیجه های ناگهانی ای مبتلا شده حتی الامکان باید از رانندگی در زمان های تنهایی بپرهیزد.

 

روش های درمان سرگیجه وضعیتی خوش خیم

در بیش از ۹۰ درصد از موارد، درمان سرگیجه وضعیتی خوش خیم به وسیله ی انجام چند مانور انجام میگردد. در طی انجام این مانور ها، ذرات بلور کربنات کلسیم که از لابیرنت غشایی بخش تعادلی جابجا شده و به سمت مجازی نیم دایره رفته اند، سر جای خود باز گشته و ارسال سیگنال سرگیجه از مجاری نیم دایره به مغز متوقف می‌شود و فرد به حالت عادی خود باز میگردد.

در ادامه به بررسی این مانور ها خواهیم پرداخت.

سرگیجه وضعیتی خوش خیم

مانورهای سرگیجه خوش خیم وضعیتی (BPPV)

 

مانور اپلی یا Epley:

روی تخت می نشینید و سرتان را ۴۵ درجه به سمتی که با چرخش سر به آن سمت سرگیجه تان تشدید می شود می چرخانید. پس از آن، ادیولوژیست پشت شما را سریع خم می کند تا به حالت خوابیده روی تخت قرار بگیرید و سرتان هم به همان سمت متاثر خم باشد. سر شما در همین شرایط ۲۰ الی ۳۰ ثانیه باقی می ماند سپس ادیولوژیست سرتان را ۹۰ درجه به سمت مقابل می چرخاند تا ۲۰ الی ۳۰ ثانیه نیز به این شکل باقی بماند. سپس در همان حالتی که سرتان قرار گرفته، از حالت طاق باز به پهلو می چرخید و این حرکت را ادامه می دهید، ادیولوژیست نیز سر شما را می چرخاند تا جایی که به حالت دمر برسید. ۲۰ الی ۳۰ ثانیه نیز در این حالت باقی خواهید ماند. سپس ادیولوژیست سریعاً شما را به حالت نشسته بر می گرداند. به این ترتیب با مانوری که به زمانی کمتر از ۲ دقیقه نیاز دارد، سرگیجه های شدید و ناگهانی شما درمان خواهند شد. اما لازم است که این مانور تا زمانی که سرگیجه به طور کامل از زندگی شما حذف نشده است، انجام شود. پس شاید نیاز باشد که چند مرتبه دیگر آن را در روزهای آتی انجام دهید. برای انجام مانور در روزهای آتی دیگر با کسب اجازه از ادیولوژیست و راهنمایی های وی می توانید مانورها را در منزل نیز به کمک یک همراه انجام دهید.

سرگیجه وضعیتی و درمان آن

مانور Semont_liberayory:

در این مانور ادیولوژیست بیمار را در وسط تخت قرار داده بطوریکه پاهای او از تخت آویزان باشد. سر بیمار را حدود ۴۵ درجه به سمت مخالفی که بیمار از آن شکایت سرگیجه را بیان میکند، می‌چرخاند. ادیولوژیست بیمار را به سرعت به سمتی که سرگیجه وجود دارد، به حالت خوابیده منتقل میکند بطوری که صورت او رو به سقف قرار گیرد. اگر سرگیجه رخ داد، تا زمان پایان یافتن سرگیجه در همان حالت بیمار را نگه داشته و بعد از برطرف شدن آن، به وضعیت نشسته باز می گرداند.

مراقبت های بعد از مانور سرگیجه وضعیتی

معمولا پس از انجام مانور ها به بیمار توصیه می‌شود که تا حداقل ۳ روز از انجام حرکات شدید سر و گردن پرهیز کند و گاهأ استفاده از گردنبند های طبی برای جلوگیری حرکت سر نیز مورد توصیه است. همچنین از آنجایی که در مواردی ممکن است سرگیجه ها بازگشت داشته باشند، به بیمار توصیه میشود از رانندگی بپرهیزد. توصیه دیگر آن است که بیمار مبتلا به سرگیجه هنگام خواب از چند بالش استفاده کند و از خوابیدن بر روی سطح کاملا افقی بپرهیزد. مصرف الکل، کافئین و دخانیات از آنجایی که ممکن است باعث انقباض عروق خونی و اختلال در خون‌رسانی شود نیز باید محدود گردد.

 

آیا امکان برگشت سرگیجه وضعیتی وجود دارد؟

در افرادی که سرگیجه وضعیتی خوش خیم در آنها بدلیل ایجاد ضربه و تروما ایجاد شده، امکان بازگشت سرگیجه ها حتی با شدت بیشتر نیز وجود دارد. از این رو، درمانگر انجام مانور ها را با رعایت اصول و احتیاط به این افراد آموزش داده تا در اثر ابتلای مجدد به سرگیجه از آن استفاده کنند.

 

.

به اشتراک بگذارید

دسترسی به سایر پست ها

تست شنوایی در کلینیک شنوایی سنجی ملاصدرا

تست شنوایی در کلینیک شنوایی سنجی ملاصدرا

اکثریت افراد، کلینیک های ارزیابی شنوایی و تجویز سمعک را تحت عنوان کلینیک سنجش شنوایی می شناسند ...

6 آوریل 2021
سمعک استخوانی

سمعک استخوانی

افرادی که دچار مشکلات سیستم شنوایی هستند ممکن است به هر دلیلی توسط پزشک یا ادیولوژیست به ...

3 آوریل 2021
تجویز و تنظیم سمعک در منزل

تجویز و تنظیم سمعک در منزل

شرایط متفاوتی وجود دارد که بر اساس آن ممکن است بیماری که به هر دلیلی به ارزیابی شنوایی و یا ...

28 مارس 2021
اشتراک
Notify of
guest
0 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
نمایش همه دیداه ها